Jedna z nielicznych już autentycznych kapel góralskich z Beskidu Żywieckiego. Edward Byrtek, najwybitniejszy obecnie dudziarz na Żywiecczyźnie oraz jego bracia, wirtuozi skrzypiec – Józef i Władysław, są mieszkańcami Pewli Wielkiej. Bracia występują również jako soliści, ale przy różnych okazjach tworzą tradycyjną góralską kapelę złożoną z dud żywieckich i skrzypiec.

Są kontynuatorami znakomitej rodzinnej tradycji, zapoczątkowanej przez ojca, legendarnego skrzypka samouka Karola Byrtka (1907-1989). Wraz ze szwagrem, dudziarzem Władysławem Plutą, a później z synem Edwardem stworzył on Kapelę Rodziny Byrtków, która w latach 60. i 70. była wielokrotnie nagradzana w najbardziej prestiżowych konkursach za autentyzm i wierność przekazu. Kapela występowała w kraju i podczas zagranicznych wojaży z najlepszymi wówczas żywieckimi zespołami folklorystycznymi: Beskidami, Jodłami i Groniami. Wyrazem najwyższego uznania dla kapeli Karola Byrtka było przyznanie jej w 1984 roku Nagrody im. Oskara Kolberga.

byrtki2
Synowie grają obecnie ten sam repertuar co ojciec. Są to przede wszystkim melodie pasterskie, hajduk, siustany, koń, sarna, obyrtki. Wybitny, nieżyjący już, znawca folkloru muzycznego Żywiecczyzny Józef Mikś dokonał zapisów nutowych tych melodii i opublikował je w książce „Muzyka Beskidu Żywieckiego”, by udokumentować zachowany tylko na tym terenie stary sposób gry, współcześnie określany jako heterofonia („polega na prowadzeniu przez skrzypce i dudy tej samej melodii tak, jak pozwala na to instrument, wprawa i fantazja muzyczna grającego”). Kapela jest laureatem festiwalu w Kazimierzu nad Wisłą (nagroda główna w kategorii kapel – Baszta, 2008 r.), a wszyscy bracia mają na koncie wiele nagród indywidualnych i zespołowych – m.in. na Festiwalu Folkloru Górali Polskich w Żywcu.

autor noty: Dariusz Kocemba / Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku – Białej

Więcej o muzyce kapeli w tekście Prof. Piotra Dahliga „Ze skrarbów Żywiecczyzny: Muzyka Byrtków”.


W kwietniu 2015r. na warszawskim festiwalu Wszystkie Mazurki Świata po raz pierwszy od 30 lat wystąpiła z braćmi siostra Władysława Gołuch.

byrt1
fot. Piotr Baczewski

W 2016r. kapela wystąpiła w odcinku programu „Dzika Muzyka”, emitowanym w TVP2.

http://vod.tvp.pl/25031725/kapela-byrtkow-muzyka-spod-zywca

byrtki_tvp.jpg


Nagrody:

  • 1984 – Nagroda im. Oskara Kolberga w kategorii kapela ludowe
  • 2016 – Nagroda im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej”

Udział w festiwalach:

  • 2014 – Wszystkie Mazurki Świata, koncert „Rzeczpospolita Kolberga”
  • 2013 – koncert z cyklu „Muzyka źródeł”, poświęconym muzyce Beskidu Żywieckiego, który odbył się w ramach 16. Festiwalu Folkowego Polskiego Radia „Nowa tradycja”
  • 1999 – I Ogólnopolskie Spotkania Kapel Dudziarskich w Zbąszynku
  • wielokrotny udział w Międzynarodowym Festiwalu Gajdoszy „Gajdovacka” w Orawskiej Polhorze na Słowacji
  • wielokrotny udział i nagrody na Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym
  • wielokrotny udział i nagrody na Międzynarodowym Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem
  • wielokrotny udział i nagrody na Festiwalu Folkloru Górali Polskich w Żywcu
  • wielokrotny udział w Spotkaniach Gajdoszy i Dudziarzy w Istebnej
  • wielokrotny udział i nagrody w Konkursie Gry na Unikatowych Instrumentach Ludowych w Wieprzu k. Żywca
  • udział w Sabałowych Bajaniach w Bukowinie Tatrzańskiej
  • wyjazd na Festiwalu folklorystyczny w Stanach Zjednoczonych

Wydawnictwa muzyczne:

  • 2016 – Silesian Roots – składanka brytyjskiego magazynu Songlines
  • 2014 – Kapela Byrtków z Pewli Wielkiej, wyd. Regionalny Ośrodek kultury w Bielsku-Białej, wydawnictwo monograficzne zawierające utwory archiwalne oraz współczesne
  • 2010 – Kapela Byrtków z Pewli Wielkiej w Beskidzie Żywieckim: Jak po niebie chmury, wyd. Instytut Europa Karpat, wydawnictwo monograficzne
  • 1998 – Muzyka Źródeł vol. 7 „Beskidy”, wyd. Polskie Radio SA, wydawnictwo zbiorowe
koncert_finałowy.jpg
Kapela Byrtków i uczniowie – koncert finałowy „Szkoły Mistrzów Tradycji” w 2015r.

Władysław, Edward i Krystyna Byrtek – Potańcówka przy dudach, Jeleśnia 2016


Edward i Władysław Byrtkowie, Jeleśnia 2014


Edward, Józef i Władysław Byrtkowie, Bielsko – Biała 2014


Edward Byrtek, Pewel Wielka 2013


Edward i Władysław Byrtkowie, Jabłonków 2008


Kapela Byrtków z siostrą Władysławą Gołuch, Pewel Wielka 2015


Potańcówka przy dudach, Jeleśnia 2016